Red Light District Amsterdam

Picture 2

Photo: Young tatooed prostitute, Amsterdam, 2009. Doll.

Credit: Studio Kominis Athens

Τα αγάλματα στο Άμστερνταμ είναι μικρά. Βασιλιάδες, στρατηγοί, εθνικοί ήρωες έχουν όλοι σχήμα τσέπης, πλήν ενός: του Μπαρούχ Σπινόζα. Ο αποσυνάγωγος ατενίζει την  πρώην εβραϊκή γειτονιά. Από τον μανδύα του πετάγονται πουλιά και άνθη. Πίστευε στο αδιάσπαστο σύμπαν. Πάνω στο χαμηλό του βάθρο διαβάζω: Στόχος του κράτους είναι η ελευθερία.

Κυριολεκτικά μιλώντας, την Ολλανδία την έφτιαξαν οι κάτοικοι της. Ακόμα κατασκευάζουν νέα νησιά στα περίχωρα του Άμστερνταμ. Από τον 14ο αιώνα και μετά όταν το πρώην ψαροχώρι αποκτά δυναμικό πληθυσμό κατασκευαστών, ναυτικών κι εμπόρων, κόβουν και ράβουν: κανάλια, προσχώσεις, ενώσεις, χωρίσματα. Τα σπίτια κτισμένα πάνω σε πασάλους παίρνουν – ύστερα από 3-4 αιώνες – μία πολύ περίεργη κλίση. Αυτή η συνεχής μάχη με το νερό και τα στοιχεία της φύσης, αντανακλάται, νομίζω, τόσο στην ιστορική εξέλιξη και την πολιτική παράδοση της χώρας όσο και στον χαρακτήρα των κατοίκων. Άμεσοι, σε βαθμό ωμότητας, απλοί και επινοητικοί οι κάτοικοι του Άμστερνταμ, αυτό το παράξενο μίγμα ηδονισμού και καλβινισμού σε κάνουν αμέσως να νιώσεις ελεύθερα.

Βρίσκομαι στο Άμστερνταμ φιλοξενούμενη του Ted Noten Atelier. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Ολλανδός καλλιτέχνης ξεκίνησε ένα πρόγραμμα φιλοξενίας διεθνών καλλιτεχνών σε συνεργασία με τον Δήμο του Άμστερνταμ και την εταιρεία Droog Design. Το Red Light Design Project στοχεύει στην αναβάθμιση της περιοχής Red Light District, εκεί όπου οι πόρνες στέκονται ημίγυμνες πίσω από τις βιτρίνες. Μένω σε ένα πρώην πορνείο που μαζί με άλλα έκλεισε ο δήμος κι ανακαινισμένα κι επιπλωμένα νοικιάζει τώρα σε καλλιτέχνες. Το σπίτι μου είναι τριόροφο. Έχει τρεις κρεβατοκάμαρες, δύο μπάνια, κουζίνα, ατελιέ και κατάστημα και στοιχίζει 150 (εκατόν πενήντα) ευρώ το μήνα. Έχουν παραμείνει οι κουρτίνες, οι φωτορρυθμικοί διακόπτες, τα νέον κόκκινα φώτα στους διαδρόμους, τα ‘ ίχνη’ από τα κεφαλάρια των κρεβατιών, οι νιπτήρες και οι στολισμένες με πουλιά και λουλούδια γυάλινες πόρτες. Κάθε σύγκριση με την επίσημη ελληνική πολιτιστική πολιτική (”βαριά βιομηχανία κλπ.”) ωχριά.

Δίπλα μου λειτουργεί ένας παιδικός σταθμός. Δίπλα του ένα πορνοσινεμά, πιο πέρα άλλα ατελιέ καλλιτεχνών και δίπλα τους ένα sex shop. Από την  άλλη πλευρά του σπιτιού που μένω λειτουργεί ένα μπουρδέλο με οκτώ χοντρές αφρικάνες πόρνες στις βιτρίνες. Μοιάζουν με νεολιθικές θεές της γονιμότητας. Λατρεύω τα τιγρέ νεγκλιζέ τους και τα τεράστια παπούτσια τους. Αν και το πορνείο τους είναι εξαιρετικά δημοφιλές, όπως λένε οι ειδήμονες, οι πόρνες έχουν στο πρόσωπο τους μία έκφραση βαρεμάρας. Μία από αυτές, κάθεται σε ένα σκαμνί με τα πόδια ανοιγμένα και βάφει τα νύχια της καθ’ όλη τη διάρκεια της βάρδιας της. Η διπλανή της αγαπά το λευκό χρώμα: κορμάκι, κόθορνοι και δικτυωτό καλσόν — την βαφτίζω ”λευκή οπτασία”. Συχνά τις συνοδεύει ο ”κουτσαβάκης” μαστρωπός στη δουλειά. Δείχνουν χοντρές, κουρασμένες, άβαφες. Στο δωματιάκι τους μεταμορφώνονται σε μυθικά ζώα. Αποπνέουν τεράστια δύναμη. Μπροστά τους περνούν κοπάδια ανδρών: φωνάζουν, βρίζουν, χειρονομούν. Όταν κάποιος από αυτούς το αποφασίσει, καρφώνει με τα μάτια την πόρνη και με βήμα παλαιστή τραβά προς την πόρτα της. Περπατά σαν να είναι δορυφόρος σε τροχιά. Οι φίλοι του τον αποθεώνουν. Νιώθω σαν να βρίσκομαι σε μπαλκόνι του Κολοσσαίου. Κι οι κοπέλλες μου θυμίζουν παλαιστές. Σε στίβουν με τα τεράστια μπράτσα τους και σε καρφώνουν τα τεράστια κόκκινα νύχια τους σαν μονομάχοι.

Η πόρτα ανοίγει. Της λέει, του λέει. Περνά μέσα ή φεύγει. Συχνά μένει στην μικρή πλατεία μπροστά από το πορνείο. Το σκέφτεται, παζαρεύει, αποφασίζει τελικά, μπαίνει. Η γυναίκα τραβά την κόκκινη κουρτίνα πίσω της. Επτά λεπτά κρατάει, κατά μέσο όρο, η διαδικασία. Τριάντα πέντε ευρώ — the basics. Όταν ο πελάτης ξεκινήσει, μου λέει κάποιος που γνωρίζει, η πόρνη βάζει μπρος το κοντέρ του χρόνου στο μυαλό της, έχεις δύο με τρία λεπτά μπροστά σου. Κάθε παράταση πληρώνεται επιπλέον όπως και κάθε έξτρα επιθυμία. Βλέπω τους πελάτες να βγαίνουν με το κεφάλι κάτω τρικλίζοντας — αυτές άψογες κι αμετακίνητες, φτιάχνουν λίγο το μαλλί ξανακάθονται στα σκαμπώ.

Ξέρω ότι θα επιστρέψω στην Ελλάδα εθισμένη στην ηδονοβλεψία. Από το παράθυρο μου, στον πρώτο όροφο του πρώην μπουρδέλου, μελετώ την επιθυμία του ανθρώπου να ζει με ψευδαισθήσεις. Είναι μία απο τις πιο διδακτικές εμπειρίες που έχω κάνει.

Οι πιο γελοίοι όλων είναι οι τουρίστες. Έρχονται με τις οικογένειες τους και τραβάνε φωτογραφίες. Δεν μπορούν να τραβήξουν τις πόρνες, παντού υπάρχουν αυτοκόλλητα ”’no pictures” και ξέρουν ότι οι προστάτες θα τους σπάσουν στο ξύλο αν το επιχειρήσουν. Φωτογραφίζουν λοιπόν εμένα καθώς κάθομαι στο ατελιέ δίπλα στη βιτρίνα του δρόμου και κεντάω. Νομίζουν ότι είναι ”εκτός βάρδιας”. Κανείς δεν προσέχει ότι είναι εργαστήριο κι όχι πορνείο. Αυτό θέλουν να δουν αυτό βλέπουν. Πρώτα φωτογραφίζουν και μετά κοιτάνε. Είναι θλιβερό όν ο τουρίστας. Συλλέγει εμπειρίες που ποτέ δεν έκανε ούτε πρόκειται να κατανοήσει πως γίνονται. Θα δείξει την φάτσα μου στους φίλους του σε κάποιο βαρετό slides show με κριτσίνια και μπύρα και θα πει: ”Πόρνη στο Άμστερνταμ, την φωτογράφισα παρά την απαγόρευση”. Τους συνοδεύουν γυναίκες που κακαρίζουν βλέποντας τα κορίτσια. Κάποιες φιλάνε περιπαθώς τον αγαπημένο τους μπροστά στα τζάμια του πορνείου. Αναρωτιέμαι γιατί;

Κοιτάω τα πρόσωπα των αντρών που θέλουν να αγοράσουν λίγα λεπτά από την ζωή μίας πόρνης. Η έκφραση τους μοιάζει με αυτή των γυναικών όταν κοιτάνε ένα ακριβό ζευγάρι παπούτσια που πιστεύουν ότι θα τις κάνει επιθυμητές και συνακόλουθα δυνατές. Θέλουν, αλλά δεν ξέρουν αν αντέχει η τσέπη τους. Παρατηρώ επίσης: όταν οι πόρνες τους χαμογελάνε, το πρόσωπο όλων των ανδρών λάμπει.

Κανείς στο Άμστερνταμ δεν πάει στο πορνείο για το σεξ. Σεξ μπορείς να βρεις εύκολα τζάμπα. Στο πορνείο πας για την ψευδαίσθηση της δύναμης για να παίξεις το παιχνίδι της εξουσίας και της υποταγής.

Δεν μου αρέσει η πορνεία. Δεν μου αρέσει η μετατροπή του ανθρώπινου σώματος σε πράγμα. Ευτυχισμένες πόρνες δεν θα βρεις ούτε στα αυτοδιαχειριζόμενα πορνεία του Άμστερνταμ. Ακούς ιστορίες τράφικινγκ, κακοποίησης, ναρκωτικών, απόγνωσης. φτώχειας. Το αξιακό μας σύστημα, ωστόσο, θεοποιεί και λατρεύει τα σύμβολα της εξουσίας: χρήμα, αξιώματα, σχέσης πατρωνείας και δουλικότητας. Το να ονειρεύεται κανείς ότι θα καταργήσει μόνο την πορνεία είναι τουλάχιστον αφελές.

Δεν ξέρω αν οι Ολλάνδοι, νομιμοποίησαν το 2000 τις πόρνες για λόγους ανεκτικότητας ή πρακτικότητας: νομιμοποιούμε ό,τι δεν μπορούμε διαφορετικά να ελέγχξουμε. Βλέποντας ωστόσο ότι η αγορά του σεξ κινεί την αγορά του τουρισμού και τα συμπαρομαρτούντα, είναι μάλλον ανεδαφικό οικονομικά να την καταργήσουν ή να την περιορίσουν ή, όπως είναι το φιλόδοξο σχέδιο του Red Light Design, να δημιουργήσουν εναλλακτικές χρήσεις των κτιρίων.

Το άγαλμα ”Belle”, αφιερωμένο στην άγνωστη πόρνη, προτρέπει με την επιγραφή: “Σεβαστείτε τους εργαζόμενους στη βιομηχανίας του σεξ σε ολόκληρο τον κόσμο!” Είναι τοποθετημένο μπροστά στην αρχαιότερη εκκλησία της πόλης την Άουντε Κέρκ (Oude Kerk) που ρίχνει τη σκιά της πάνω στο σπίτι μου και το πορνείο δίπλα. Το γραφείο του πάστορα βλέπει στο πορνείο. Γελάω με τους Αμερικάνους τουρίστες: ”Μα γιατί έκτισαν την εκκλησία δίπλα στα πορνεία;” ρωτάνε με αφέλεια. Η Άουντε Κέρκ υπάρχει από τον 13ο αιώνα. Το πάτωμα της είναι καλυμμένο με τάφους. Δέκα χιλιάδες νεκροί είναι θαμμένοι εδώ, μεταξύ των οποίων και η περιβόητη Σάσκια, η όμορφη γυναίκα του Ρέμπραντ. Περπατάμε πάνω στους τάφους. Ελάχιστα στοιχεία ξεχωρίζουν τον έναν από τον άλλο. Εδώ, βασιλιάς και φτωχός κείτονται μαζί. Προτεσταντισμός! ‘Χριστιανισμός χωρίς Χριστό, σκορδαλία χωρίς σκόρδο” έλεγε για τους προτεστάντες ο Ροϊδης. Όντως, ένα μεγάλο μέρος των Ολλανδών είναι άθεοι ή κοσμικοί — παρά τις ”καλβινιστικές νησίδες” στο βορρά όπου οι άνθρωποι ζουν όπως τον 18ο αιώνα.

Δευτέρα με Παρασκευή οι θαμώνες της Red Light District έργάζονται. Σάββατο ξεφαντώνουν. Γίνεται το έλα να δεις όχι μόνο στην ξηρά αλλά και μέσα στο ποτάμι με ημίγυμνες μεθυσμένες παρέες Ολλανδών να πίνουν και να χορεύουν μέσα τις βάρκες. Κυριακή ανάπαυση και Δευτέρα ψυχή στους δρόμους της Red Light District. Αναρωτιέμαι τι να την κάνεις την αθεϊα, όταν οι επτά αρετές του προτεσταντισμού είναι ενσωματωμένες στο ‘hard drive’ σου;

Κόβω εισιτήριο για την επίσκεψη της Άουντε Κέρκ και την  έκθεση φωτογραφίας που φιλοξενεί αυτή την εποχή. Στην είσοδο μου δίνουν μία κονκάρδα. Διαβάζω: 400 ΝΥ και βλέπω την Ολλανδία σχεδιασμένη με μπλε και κόκκινες ρίγες — παραπέμπουν στην αμερικάνικη σημαία. Τί σημαίνει αυτό; ρωτάω. “400 χρόνια Νέα Υόρκη”, μου απαντά ο ταμίας. Σκέφτομαι. Λέω: το Νέο Άμστερνταμ! Ο ταμίας μου χαμογελά ικανοποιημένος. Πώς θα ήταν άραγε η Νέα Υόρκη αν το μικρό οχυρό της Γουώλ Στρητ στο Μανχάταν είχε παραμείνει σε ολλανδικά χέρια;

Ένα λεπτό από το σπίτι μου απέναντι από το σπίτι με τις οκτώ πόρνες διασχίζοντας τη γέφυρα είναι το σπίτι του Κοραή, όπως με πληροφορεί η ταμπέλα στα ελληνικά και τα ολλάνδικά. Βλέπει στο κανάλι. Στην εποχή του πάλι πορνεία ήταν γεμάτος ο τόπος, καθότι το παλιό λιμάνι βρίσκεται λίγο παραπάνω. Περίεργο μέρος διάλεξε να μείνει.

Ζω ανάμεσα σε πόρνες, μαστρωπούς, εμπόρους λευκής σαρκός και ναρκωτικών, πρεζόνια, χασικλήδες, νταβατζήδες αλλά η Red Light District του Άμστερνταμ είναι λιγότερο επικίνδυνη από το κέντρο της Αθήνας (όπου μένω). Παρεπιπτόντως, η ελληνική τηλεόραση είναι πιο χυδαία από τα πορνομάγαζα με τα εκπτωτικά πολύχρωμα ντίλντος παραταγμένα στη βιτρίνα. Αυτά τουλάχιστον αποσκοπούν στο να κάνουν τον κόσμο να χαρεί.

Αμστερνταμ, 2009

* Η Λουκία Ρίτσαρντς είναι εικαστικός και συμμετείχε στο πρόγραμμα Red Light Design του Ted Noten Atelier σε συνεργασία με τον Δήμο του Άμστερνταμ και την εταiρεία Droog Design 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s